Testy Door Fan – test dla prawidłowego działania systemu gaszenia gazem – co to jest i dlaczego są tak ważne?

W ostatnim okresie podczas naszych prac związanych z testami obiektów Data Center kilkukrotnie poprosiliśmy o przedstawienie nam wykonanych testów Door Fan Test dla systemów stałej instalacji gaśniczej. Po przedstawieniu wyników byliśmy bardzo rozczarowani faktem nieprawidłowej interpretacji wyników jak i niepoprawnością wykonania samych testów. Wiele profesjonalnych firm odnosi się do standardów potwierdzając prawidłowość wykonanych testów. Jednakże w rzeczywistości ponad 70% testów jakie widzieliśmy są wykonane niezgodnie ze standardami a testujący w naszej ocenie nie potrafią interpretować wyników. Niepokojący jest także fakt niepoprawnego wykorzystania specjalistycznego sprzętu który powinien wspierać i pomagać specjalistom w poprawnym wykonaniu pracy.

 

Po ostatnich przeprowadzonych testach stwierdziliśmy, że wiedza w zakresie wykonania tego typu testów jest bardzo mała. W naszej ocenie także Inspektorzy Nadzoru nie potrafią prawidłowo zinterpretować wyników. W związku z tymi błędami wiele obiektów ma niesprawną instalację gaszenia gazem. Taka sytuacja wpływa na poprawność działania systemów gaszenia a w przypadku pożaru niepoprawne ich działanie. Fakt ten może być bardzo kosztowny ze względu na ryzyko niewypłacenia odszkodowania przez firmy ubezpieczeniowe w przypadku pożaru. Ważnym także aspektem jest koszt inwestycji w systemy gaszenia gazem. Są to bardzo poważne środki a jednakże docelowo systemy nie mają szansy zadziałania.

W niniejszym artykule chcemy przybliżyć jakie są najczęstsze błędy wykonywane w pomiarach jak i zasygnalizować co tak naprawdę mówi standard.

Zacznijmy od definicji: Czym są tak naprawdę Fan Door Testy? Wykorzystam opis zawarty w blogu-ppoz.pl. Door Fan Test to test szczelności pomieszczenia. Polega na badaniu przepływu powietrza przy zadawanym pod- lub nadciśnieniu w testowanym pomieszczeniu. To znaczy, że przy pomocy wentylatora wytwarza się określone nadciśnienie (i/lub podciśnienie) w pomieszczeniu chronionym stałym systemem gaszenia. Analiza strumienia powietrza przepływającego na wentylator pozwala wyliczyć powierzchnię nieszczelności pomieszczenia i jej wpływ na czas retencji.

Pojawiło się kolejne ważne słowo „retencja”. Co to jest czas retencji? Czas retencji inaczej z ang. „hold time” jest niczym innym jak czasem utrzymania prawidłowego stężenia gazu w pomieszczeniu pozwalającego na prawidłowe działanie stałego systemu gaszenia.

Bazując na powyższych definicjach jak i zasadzie działania stałych systemów gaśniczych należy wskazać, że w celu skutecznego ugaszenie pożaru, gaz musi być utrzymywany w kubaturze pomieszczenia przez odpowiedni czas, czas retencji. W przypadku pomieszczeń nieszczelnych, gdzie nie występuje wymuszone mieszanie gazów, cięższy od powietrza gaz gaśniczy opada i wypływa dolnymi nieszczelnościami pomieszczenia, a górnymi napływa świeże powietrze. W przypadku gazów lżejszych od powietrza przepływ ma kierunek odwrotny. Przyczyną wypływu jest różnica ciśnień hydrostatycznych mieszaniny gazu gaśniczego wewnątrz chronionej przestrzeni i powietrza otoczenia. Mechanizm ten powoduje utratę skuteczności ochrony. Na podstawie danych jakie otrzymuje się z przeprowadzonych badań Door Fan Test można określić, jak duża jest strefa nieszczelności pomieszczenia. Wielkość strefy wpływa na utrzymanie wymaganego stężenia środka gaśniczego oraz na czas utrzymania odpowiedniego stężenia.

Odnosząc się do tytułu niniejszego artykułu można podsumować powyższe informacje w następujący sposób. Testy Door Fan Test po pierwsze wskazuje nam szczelność pomieszczenia a po drugie na podstawie uzyskanych wyników jest możliwe określenie czy akcja gaśnicza stałego systemu gaszenia będzie skuteczna. Przeprowadzając taki test, można zredukować do minimum kosztowne i czasochłonne testy próbne instalacji. Prawidłowe wyniki pozwalają nam na potwierdzenie, że stałe systemy gaśnicze są gotowe do działania zgodnie z intencjami projektowymi.

Należy teraz odnieść się do zapisów dwóch bliźniaczych norm:

  • PN-EN 15004:2008 Stałe urządzenia gaśnicze. Urządzenia gaśnicze gazowe. Część 1: Ogólne wymagania dotyczące projektowania i instalowania
  • ISO 14520-1 :2015 Gaseous fire- extinguishing systems – Physical properties ans system design -Part 1: General requirements

W obu standardach szczegóły w zakresie oczekiwanego wyniku dla testu zostały określone w punkcie 7.8. W punkcie zapisano:

„ (…) It is essential to determine the likely period during which the extinguishing concentration will be maintained within the protected enclosure. This is known as the hold time. The predicted hold time shall be determined by the door fan test specified in Annex E, or a full discharge test based on the following criteria.

  1. At the start of the hold time, the concentration throughout the enclosure shall be the design concentration.
  2. At the end of the hold time, the extinguishant concentration at , and of the enclosure height shall be not less than of the design concentration.
  3. The hold time shall be not less than , unless otherwise specified by the authority. (…) ”

 

W wolnym tłumaczeniu można ten fragment przetłumaczyć następująco.

 

„ (…) Konieczne jest określenie prawdopodobnego okresu, w którym stężenie gaśnicze będzie utrzymywane w chronionej strefie. Jest to określone jako czas retencji. Przewidywany czas utrzymania musi być określony za pomocą testu wentylatora  drzwiowego (opisanego w załączniku E), lub poprzez wyładowanie gazu,  bazując na następujących kryteriach:

  1. na początku czasu utrzymywania stężenie w całym pomieszczeniu jest stężeniem projektowym,
  2. na końcu czasu utrzymywania stężenie na 10% i 50% i 90% wysokości pomieszczenia, stężenie gazu gaśniczego nie może być niższe niż 85% stężenia projektowego,
  3. czas utrzymania nie może być krótszy niż 10 minut, chyba, że odpowiednie władze określą inaczej. (…) ”

Źródło: http://efficiencymatrix.com.au/blower-door-testing-works/

Jak widać zapisy normy są czytelne w tym zakresie. Czas w jakim musimy utrzymać stężenie wynoszące 85% wartości projektowej musi być utrzymywane przez 10 minut. Dla przykładu stężenie projektowe gazu zostało określone na 42%. W związku z czym wartość graniczna minimalna wynosi 35,7%. Czyli zgodnie z definicją normy po 10 minutach stężenie gazu nie może być mniejsze niż 35,7%. Jeśli jest mniejsze, nieszczelności pomieszczenia są zbyt duże i pomieszczeni utraciło skuteczność ochrony przeciwpożarowej. Podczas akcji gaśniczej nie będzie możliwe uzyskanie odpowiedniego stężenia gazów a co za tym idzie ugaszenie pożaru.

Źródło: www.retrotec.com

Zapis z tego punktu jest główną wytyczną związaną z testami. Nie będziemy tutaj omawiać innych elementów, ale polecamy zapoznanie się szczegółowo z pozostałymi punktami norm. Niewątpliwie kwestia interpretacji 85% stężenia jest jednym z kluczowych błędów podczas interpretacji wyników.

Poniżej przedstawiamy listę głównych błędów popełnianych przez Wykonawców podczas testów. Są to bardzo często występujące błędy które warto wpisać na listę weryfikacji podczas odbioru tego typu instalacji.

Lista powtarzających się błędów w sposobie wykonania testów stałych systemu gaśniczych.

  1. Brak aktualnych certyfikatów dotyczących kalibracji urządzeń pomiarowych – najpopularniejsze są testery firmy Retrotec. Zgodnie z otrzymanymi od zespołu wsparcia technicznego dla testów pożarowych stosuje się następujące zasady w kalibracji elementów zestawów testowych: co 5 lat konieczna jest kalibracja wentylatorów, co 1 rok lub 2 lata wymagana jest kalibracja ręcznego lub wbudowanego manometru (np. DM32 gauge)
  2. Brak wykonania wszystkich prób określonych w normach jak i aprobatach technicznych dotyczących danego system. Zgodnie z normą punkt 2. – dla przykładu ciekawy zapis pomijalny podczas testów punkt 8.2.3.12 b: “(…) all closed-section pipework and pipework upstream of pressure reducing devices shall be hydrostatically tested to a minimum of 1,5 the maximum working pressure for 2 min during which there shall be no leakage (…)”. Wynika z tego, że koniecznym jest wykazanie podczas odbioru, że przeprowadzono testy szczelności orurowania a wartości są zgodne z wymaganiami cytowanego punktu. Warunkiem jest utrzymanie do 1,5 maksymalnego wyższego ciśnienia niż nominalne przez okres minimum 2 minut. Polecamy inne zapisy w punkcie 8.2 związane z instalacją elektryczną, uchwytami tp.
  3. Brak aktualnego certyfikatu dla inżyniera testującego związanego z poprawnym użyciem oprogramowania wykorzystywanego producenta np. Retrotec – certyfikaty na szkolenie są ważne tylko 3 lata, bardzo często pomiary są wykonywane przez niecertyfikowanych inżynierów.
  4. Odwoływanie się w wynikach do nieaktualnych przepisów i norm – normy się zmieniają i warto zweryfikować czy w wynikach odnosimy się do aktualnej. Bardzo często wynika to z faktu użytkowania nieaktualnego oprogramowania do wykonywania testów.
  5. Użytkowanie niepoprawnego oprogramowania do wykonywania testów – dla przykładu najbardziej popularna firma Retrotec ma specjalne oprogramowanie dedykowane do stałych systemów gaszenia gazem, nie jest to oprogramowanie FanTestic dedykowane do wykonywania testów szczelności budynku. Jest to FanTestic Integrity dedykowany do systemów przeciwpożarowych posiadające najnowsze standardy i zaimplementowane sposoby testów pozwalające na potwierdzenie prawidłowości wyników.
  6. Zła interpretacja oraz ustawienia oprogramowania w zakresie definicji wskazanych elementów w oprogramowaniu – spotkaliśmy się z co najmniej 3 różnymi definicjami co oznacza w programowaniu stężenie minimalne określone jako MEC. Podczas ostatniej weryfikacji poprosiliśmy firmę Retrotec o wyjaśnienie definicji. Poniżej uzyskane odpowiedzi:
    1. Initial concentration (Ci ) –  the concentration that will be reached at the beginning of the hold time (corrected for altitude and temperature). *must be equal to or greater than design concentration*
    2. Minimum Design Concentration (MDC) – this is just called „Design concentration” in our FanTestic Integrity software, and it is equal to the MEC shown below times a safety factor.
    3. Minimum concentration (Cmin) – lowest allowable concentration at the end of the hold time. This is typically set at 85% of the MDC, and cannot be less than 85% of MDC.
    4. Minimum Extinguishing Concentration (MEC) – the lowest concentration that would still extinguish a fire, which will depend on the hazard class. This value is not in our FanTestic Integrity software because it is not actually used in the calculation of hold time.

      Jak widać z informacji nam przesłanej kwestia norm w tym zakresie jest niezmienna i powinno to być 85% wartości projektowej w czasie 10 minut. Taka wartość powinna być potwierdzona.

  1. Niepoprawne przygotowanie pomieszczenia do testów niezgodność z punktem E.2.7.1 obu norm – wykonanie testów wymaga prawidłowego przygotowania pomieszczeń w których jest konieczne np. zgodnie z E.2.7.1.6 oraz E.2.7.3.3 otwarcie sufitu podwieszanego oraz podłogi technicznej w celu uniknięcia nadciśnienia podczas testów.

Zdjęcie z prowadzonego testu za pomocą urządzenia Retrotec (http://www.blower-door-international.de )

Reasumując całość testów podczas wykonywania pojawia się wiele błędów wynikających z niewiedzy osób wykonujących instalacje. Polecamy Państwu weryfikację testów jak i poprawności ich wykonania. Jest to niezwykle ważne w celu potwierdzenia skutecznego zabezpieczenia przeciwpożarowego danego pomieszczenia. Co ważne takie testy zawsze powinny być wykonane ponownie w każdym przypadku rozszczelnieniu ścian lub przeprowadzeniu zmian mogących wpłynąć na szczelność pomieszczeń. W przypadku braku możliwości samodzielnego zweryfikowania wyników polecamy skorzystanie z doświadczonych zespołów commissioning, w celu pomocy w interpretacji wyników i prawidłowego wykonania prac. W szczególności polecamy usługi naszej firmy www.bcagroup.pl.

Na zakończenie ze względu na dużą ilość małych instalacji na naszym rynku polecam artykuł z innego bloga w zakresie interpretacji wyników dla małych powierzchni. Warto się z nim zapoznać w celu prawidłowej interpretacji wyników link: http://blog-ppoz.pl/sug/test-szczelnosci-malego-pomieszczenia/ . Miłej lektury.

One Response to “Testy Door Fan – test dla prawidłowego działania systemu gaszenia gazem – co to jest i dlaczego są tak ważne?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *